Thuốc và nắng: một số loại làm da nhạy cảm hơn

Đây là tác dụng phụ ít được nói tới nhưng rất thực tế với người Việt, nhất là người làm việc ngoài trời.

Một số thuốc khiến da phản ứng mạnh hơn bình thường với ánh nắng.

Biểu hiện thế nào

• Da đỏ rát nhanh hơn nhiều so với bình thường.
• Cảm giác bỏng rát ở vùng da hở.
• Đôi khi có ban hoặc mụn nước.
• Xuất hiện ở vùng tiếp xúc nắng: mặt, cổ, cánh tay, mu bàn tay.
• Có thể xảy ra ngay cả khi thời gian ra nắng không lâu.

Điểm cuối là điều làm nhiều người bất ngờ: mức phơi nắng vẫn như mọi khi nhưng phản ứng nặng hơn hẳn.

Hỏi khi nhận thuốc

Hãy hỏi dược sĩ:

• Thuốc này có làm da nhạy cảm với nắng không.
• Nếu có thì cần lưu ý gì.
• Kéo dài trong suốt thời gian dùng thuốc hay chỉ giai đoạn đầu.
• Sau khi ngừng thuốc thì bao lâu hết.

Với người làm việc ngoài trời, hãy nói rõ điều đó khi nhận thuốc mới.

Cách bảo vệ

• Che chắn bằng quần áo dài tay, sáng màu.
• Đội mũ rộng vành.
• Đeo kính râm.
• Tránh ra ngoài vào giờ nắng gắt nhất.
• Tìm bóng râm khi có thể.
• Dùng kem chống nắng, bôi lại theo hướng dẫn.
• Chú ý cả những vùng hay quên: tai, gáy, mu bàn tay.

Che chắn vật lý thường hiệu quả hơn chỉ dựa vào kem chống nắng.

Những tình huống hay bị bỏ qua

• Lái xe — tay và mặt vẫn tiếp xúc nắng qua cửa kính.
• Ngày nhiều mây — tia nắng vẫn xuyên qua.
• Đi biển hoặc gần mặt nước — phản xạ làm tăng phơi nắng.
• Làm vườn, phơi đồ, đi chợ buổi trưa.

Điểm đầu tiên rất thực tế với người chạy xe máy hằng ngày.

Với người làm việc ngoài trời

Nếu công việc của bạn phải ở ngoài nắng nhiều giờ:

• Nói rõ với bác sĩ khi nhận thuốc.
• Hỏi có loại thay thế ít gây nhạy cảm hơn không.
• Nếu không có, hỏi cách bảo vệ phù hợp.
• Sắp xếp công việc tránh giờ nắng gắt nếu được.
• Che chắn kỹ hơn bình thường.

Đừng tự bỏ thuốc vì công việc. Hãy nói ra để tìm cách.

Khi đã bị phản ứng

• Vào bóng râm ngay.
• Làm mát vùng da bị ảnh hưởng.
• Che chắn kỹ trong những ngày sau.
• Đừng tự bôi thuốc lên mà chưa hỏi.
• Báo bác sĩ hoặc dược sĩ.

Hãy đi khám nếu: phồng rộp, đau nhiều, lan rộng, hoặc kèm sốt.

Đừng tự ngừng thuốc

Như với mọi tác dụng phụ, hãy báo lại thay vì tự ngừng. Có thể:

• Chỉ cần tăng cường bảo vệ da.
• Có thể đổi giờ uống.
• Có thể đổi sang loại khác.
• Có thể chỉ là giai đoạn tạm thời.

Về thuốc bôi ngoài da

Một số thuốc bôi cũng làm vùng da đó nhạy cảm hơn. Hãy hỏi:

• Bôi xong có nên tránh nắng không.
• Có nên bôi vào buổi tối thay vì sáng không.
• Có cần che vùng bôi khi ra ngoài không.

Với trẻ em

Da trẻ nhạy cảm hơn. Nếu trẻ đang dùng thuốc thuộc nhóm này:

• Hạn chế cho chơi ngoài nắng gắt.
• Mặc áo dài tay, đội mũ.
• Báo cho nhà trường biết.
• Hỏi bác sĩ về kem chống nắng phù hợp với tuổi.

Sau khi ngừng thuốc

Với phần lớn trường hợp, độ nhạy cảm giảm dần sau khi ngừng thuốc. Nhưng hãy hỏi bác sĩ về khoảng thời gian cụ thể, và tiếp tục bảo vệ da trong giai đoạn đó.

Một số thuốc cũng làm mắt nhạy cảm hơn

Ngoài da, một số thuốc khiến mắt dễ chói và khó chịu với ánh sáng mạnh.

Nếu bạn thấy khó chịu với nắng hơn bình thường sau khi bắt đầu một thuốc mới:

• Đeo kính râm khi ra ngoài.
• Đội mũ có vành.
• Tránh nhìn trực tiếp vào nguồn sáng mạnh.
• Báo bác sĩ nếu ảnh hưởng nhiều tới sinh hoạt.

Với người lái xe, tình trạng này cần được lưu ý vì nó ảnh hưởng tới khả năng quan sát, đặc biệt khi đi ngược nắng hoặc vào ban đêm gặp đèn xe ngược chiều.

Chuẩn bị trước mùa nắng

Nếu bạn dùng thuốc dài ngày và sắp vào mùa nắng gắt, hãy chuẩn bị trước:

• Hỏi lại dược sĩ về mức độ cần bảo vệ.
• Sắm sẵn mũ rộng vành, áo dài tay nhẹ, kính râm.
• Hỏi về loại kem chống nắng phù hợp.
• Sắp xếp lại giờ làm việc ngoài trời nếu có thể.

Chuẩn bị trước dễ hơn nhiều so với xử lý sau khi đã bị phản ứng.

Bảo vệ da là việc nên làm dù sao

Ngoài chuyện thuốc, việc che chắn khi ra nắng có lợi lâu dài:

• Giảm nguy cơ tổn thương da.
• Giảm lão hoá da sớm.
• Giảm nguy cơ một số bệnh về da.

Với khí hậu Việt Nam, đây là thói quen đáng duy trì kể cả khi không dùng thuốc gì.

Tóm lại

Một số thuốc làm da phản ứng mạnh hơn với nắng — hãy hỏi dược sĩ xem thuốc của bạn có thuộc nhóm này không, đặc biệt nếu bạn làm việc ngoài trời hoặc chạy xe máy hằng ngày. Che chắn vật lý bằng quần áo dài và mũ rộng vành hiệu quả hơn chỉ dùng kem chống nắng. Và nếu bị phản ứng, hãy báo lại thay vì tự ngừng thuốc.

Câu hỏi thường gặp