Thuốc còn thừa trong nhà: giữ hay bỏ

Mở tủ thuốc của một gia đình bình thường, bạn sẽ thấy: vài vỉ thuốc cảm còn dở, một tuýp thuốc bôi không nhớ của ai, vài viên kháng sinh từ đợt ốm năm ngoái.

Phần lớn những thứ này nên bỏ đi.

Vì sao giữ thuốc thừa là rủi ro

• Bệnh lần sau có thể khác dù triệu chứng giống.
• Thuốc có thể đã quá hạn.
• Thuốc có thể đã hỏng do bảo quản.
• Không nhớ chính xác đó là thuốc gì, dùng thế nào.
• Dễ dùng nhầm cho người khác trong nhà.
• Trẻ nhỏ có thể lấy được.

Điểm đầu tiên quan trọng nhất: sốt, ho, đau bụng đều có rất nhiều nguyên nhân. Dùng lại thuốc cũ có thể che lấp triệu chứng và làm chậm việc chẩn đoán.

Kháng sinh: tuyệt đối không giữ để dùng sau

Đây là nhóm quan trọng nhất cần nói rõ:

• Loại kháng sinh phù hợp phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh cụ thể.
• Thời gian dùng phải đủ theo chỉ định.
• Một vài viên còn thừa không bao giờ đủ cho một đợt.
• Dùng không đủ liều góp phần vào tình trạng kháng thuốc.
• Có thể làm che lấp triệu chứng khiến chẩn đoán khó hơn.

Nếu bạn còn kháng sinh thừa, điều đó cũng có nghĩa là đợt trước bạn đã không uống đủ ngày — hãy lưu ý cho lần sau.

Và tuyệt đối không cho người khác dùng kháng sinh còn thừa của mình.

Những loại khác không nên giữ

• Thuốc kê cho một đợt điều trị cụ thể đã kết thúc.
• Thuốc không còn nhãn hoặc không rõ là gì.
• Thuốc quá hạn.
• Thuốc nước, thuốc nhỏ đã mở nắp lâu.
• Thuốc có dấu hiệu bất thường.
• Thuốc của người thân đã qua đời.

Điểm áp chót về thuốc nước và thuốc nhỏ đáng lưu ý: hạn sau khi mở nắp thường ngắn hơn nhiều so với hạn in trên hộp.

Những gì có thể giữ

Một số ít thứ hợp lý để giữ trong nhà:

• Thuốc bạn đang dùng thường xuyên theo đơn.
• Một vài loại đơn giản thường dùng, còn hạn, còn nguyên nhãn.
• Thuốc bác sĩ dặn giữ để dùng khi cần.

Với nhóm cuối, hãy hỏi rõ: dùng khi nào, dùng thế nào, và khi nào thì phải đi khám thay vì tự dùng.

Cách rà soát tủ thuốc

Vài tháng một lần, hãy dành mười lăm phút:

1. Lấy hết ra bày lên bàn.
2. Kiểm tra hạn dùng từng hộp.
3. Bỏ những gì không rõ là gì.
4. Bỏ thuốc của đợt điều trị đã xong.
5. Kiểm tra dấu hiệu bất thường.
6. Sắp lại gọn, ghi nhãn rõ.
7. Ghi lại loại nào sắp hết cần mua thêm.

Hãy làm việc này khi có đủ thời gian và ánh sáng, không làm vội.

Nếu không chắc có nên bỏ hay không

• Mang tới nhà thuốc hỏi dược sĩ.
• Mang cả hộp để họ đọc được thông tin.
• Đừng đoán.

Nguyên tắc chung: nếu không chắc chắn đó là gì và còn dùng được không, hãy bỏ.

Xử lý thuốc bỏ đi

Đừng vứt bừa vào thùng rác trong nhà:

• Trẻ nhỏ và vật nuôi có thể lấy được.
• Người khác có thể nhặt dùng.

Hãy:

• Hỏi nhà thuốc về việc thu gom thuốc cũ.
• Hỏi cơ sở y tế địa phương.
• Nếu phải bỏ tại nhà, hãy bóc khỏi vỉ, đựng kín, và để nơi an toàn.
• Gỡ nhãn có thông tin cá nhân khỏi hộp.

Với miếng dán đã dùng, hãy gấp đôi mặt dính vào nhau trước khi bỏ — chúng vẫn còn chứa thuốc.

Đừng cho người khác thuốc thừa

Đây là thói quen phổ biến xuất phát từ ý tốt, nhưng cần bỏ:

• Thuốc được kê theo tình trạng cụ thể của từng người.
• Người nhận có thể có bệnh nền hoặc thuốc khác gây tương tác.
• Có thể có dị ứng.
• Triệu chứng giống không có nghĩa bệnh giống.

Nếu muốn giúp người thân, hãy khuyên họ đi khám thay vì đưa thuốc.

Khi người thân qua đời

Đây là tình huống tế nhị nhưng thực tế. Sau khi người thân qua đời, thường còn lại nhiều thuốc trong nhà.

• Không giữ lại để dùng.
• Không cho người khác.
• Hỏi nhà thuốc hoặc cơ sở y tế về việc thu gom.
• Xử lý sớm để tránh tai nạn trong nhà.

Ghi lại những gì đã bỏ và vì sao

Khi dọn tủ thuốc, hãy ghi lại vài dòng:

• Bỏ loại nào.
• Vì sao — quá hạn, không rõ là gì, hay đợt điều trị đã xong.
• Loại nào còn dùng và sắp hết.

Việc này giúp bạn nhận ra mẫu hình: nếu lần nào dọn cũng bỏ đi nhiều thuốc quá hạn, có thể bạn đang mua thừa hoặc không uống đủ đợt.

Đó là thông tin đáng nói với bác sĩ ở lần khám tới.

Giữ tủ thuốc gọn có lợi gì

• Giảm nguy cơ nhầm lẫn.
• Dễ tìm khi cần.
• An toàn hơn với trẻ nhỏ.
• Biết rõ mình đang có gì.
• Không dùng nhầm thuốc đã hỏng.

Tóm lại

Phần lớn thuốc còn thừa nên bỏ đi — đặc biệt là kháng sinh, thứ tuyệt đối không nên giữ để dùng sau. Hãy rà soát tủ thuốc vài tháng một lần và bỏ mọi thứ không rõ là gì. Khi bỏ, hãy hỏi nhà thuốc về việc thu gom thay vì vứt vào thùng rác nơi trẻ có thể lấy được. Và đừng cho người khác thuốc thừa của mình — hãy khuyên họ đi khám.

Câu hỏi thường gặp