Dụng cụ đo liều cho thuốc nước: đừng dùng thìa ăn cơm

"Uống một thìa" nghe có vẻ rõ ràng. Nhưng thìa trong nhà bạn và thìa trong nhà người khác có thể chênh nhau đáng kể.

Với thuốc nước, sai số này ảnh hưởng thật — đặc biệt với trẻ nhỏ.

Vì sao thìa ăn không dùng được

• Dung tích thìa trong các gia đình rất khác nhau.
• Không có vạch đo.
• Cách múc đầy vơi khác nhau mỗi lần.
• Dễ đổ ra ngoài.

Kết quả là bạn không biết thực tế đã cho uống bao nhiêu — có thể thiếu, có thể thừa.

Với người lớn dùng một số loại thuốc, sai lệch nhỏ có thể không sao. Với trẻ nhỏ, sai lệch cùng mức lại là tỷ lệ lớn so với cơ thể nhỏ.

Những dụng cụ đo đúng

• Dụng cụ đi kèm hộp thuốc — được thiết kế riêng cho loại đó, nên dùng ưu tiên.
• Xi lanh uống — chính xác nhất, đặc biệt tốt với trẻ nhỏ và lượng ít.
• Cốc đong có vạch — tiện với lượng lớn hơn.

Nếu hộp thuốc không kèm dụng cụ, hãy xin dược sĩ. Đây là việc bình thường và họ thường có sẵn.

Cách đo cho đúng

• Đặt cốc đong trên mặt phẳng, nhìn ngang tầm mắt khi đọc vạch.
• Với xi lanh, rút từ từ và kiểm tra không có bọt khí.
• Kiểm tra lại vạch trước khi cho uống.
• Đo trong ánh sáng đủ, đừng đo trong bóng tối lúc nửa đêm.

Điểm cuối rất thực tế: nhiều sai sót xảy ra khi cho trẻ uống thuốc ban đêm trong ánh sáng yếu.

Lắc chai trước khi dùng

Nhiều thuốc nước là dạng hỗn dịch — hoạt chất lắng xuống đáy khi để yên.

Nếu không lắc:

• Những liều đầu lấy ra loãng hơn.
• Những liều cuối đậm đặc hơn.

Hãy đọc hướng dẫn hoặc hỏi dược sĩ xem loại của bạn có cần lắc không, và lắc thế nào.

Với trẻ nhỏ

Đây là nhóm cần cẩn thận nhất:

• Liều phụ thuộc vào cân nặng — hãy hỏi bác sĩ và cân trẻ để biết chính xác.
• Đừng tự suy liều từ tuổi.
• Đừng dùng liều của anh chị cho em.
• Đừng dùng lại thuốc của đợt trước mà chưa hỏi.
• Dùng xi lanh uống thay vì thìa.

Trẻ lớn nhanh, và liều phù hợp sáu tháng trước có thể không còn đúng.

Kỹ thuật cho trẻ uống

• Bế trẻ ở tư thế hơi ngồi, không nằm ngửa hoàn toàn.
• Đưa xi lanh vào phía bên trong má, không đẩy thẳng vào họng.
• Bơm từ từ, từng chút một, để trẻ kịp nuốt.
• Giữ bình tĩnh, đừng bóp mũi ép uống.
• Khen ngợi sau khi xong.

Điểm áp chót quan trọng về an toàn: ép uống có thể gây sặc.

Khi trẻ nhổ ra hoặc nôn

Đây là tình huống rất thường gặp và cần xử lý đúng:

• Đừng tự cho uống lại một liều đầy.
• Khó biết trẻ đã nuốt được bao nhiêu.
• Hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ.
• Ghi lại để báo lại nếu xảy ra nhiều lần.

Hãy hỏi trước — ngay khi nhận thuốc cho trẻ — rằng nếu trẻ nhổ ra thì nên làm gì.

Có được pha vào thức ăn không

Câu hỏi này phải hỏi dược sĩ với từng loại:

• Một số loại pha được với ít nước hoặc thức ăn.
• Một số loại mất tác dụng khi pha.
• Một số loại tương tác với sữa.

Nếu được phép pha, hãy pha với lượng nhỏ để chắc chắn trẻ ăn hết — pha vào cả bát cháo thì không kiểm soát được.

Và đừng pha vào món trẻ thích ăn hằng ngày, vì trẻ có thể chán món đó về sau.

Vệ sinh dụng cụ

• Rửa sạch ngay sau mỗi lần dùng.
• Để khô hoàn toàn trước khi cất.
• Không dùng chung dụng cụ giữa các loại thuốc khác nhau.
• Không dùng chung giữa các thành viên khi đang bệnh.
• Thay khi vạch mờ hoặc dụng cụ nứt.

Điểm áp chót quan trọng: vạch đo mờ không đọc được thì dụng cụ đó không còn dùng được.

Khi liều thay đổi theo cân nặng của trẻ

Đây là điều nhiều cha mẹ không để ý: trẻ lớn nhanh, và liều phù hợp vài tháng trước có thể không còn đúng.

Những lúc cần hỏi lại:

• Khi trẻ tăng cân đáng kể.
• Khi dùng lại một loại thuốc đã dùng từ lâu.
• Khi dùng thuốc kéo dài nhiều tháng.
• Khi chuyển từ đợt điều trị này sang đợt khác.

Hãy cân trẻ và mang con số đó khi đi khám. Đừng ước lượng, và đừng suy từ tuổi.

Cũng đừng dùng lại đơn cũ cho đợt bệnh mới — cả loại thuốc lẫn liều đều có thể cần khác.

Ghi lại đã cho uống lúc nào

Với thuốc nước cho trẻ, đặc biệt là thuốc hạ sốt, việc ghi lại rất quan trọng:

• Ghi giờ mỗi lần cho uống.
• Ghi lượng đã cho.
• Ghi ai là người cho uống.

Điểm cuối tránh được tình huống nguy hiểm: bố cho uống rồi mẹ lại cho uống vì không biết. Với thuốc hạ sốt, sai sót kiểu này xảy ra thường xuyên và có thể gây hại thật.

Hãy để một tờ giấy ngay cạnh chai thuốc và ghi ngay sau mỗi lần.

Bảo quản thuốc nước

• Đóng nắp kín sau khi dùng.
• Hỏi dược sĩ xem có cần để tủ lạnh không.
• Hỏi hạn dùng sau khi mở nắp — với nhiều loại thuốc nước, hạn này ngắn hơn hạn in trên hộp.
• Ghi ngày mở nắp lên chai.
• Bỏ đi khi đổi màu, vẩn đục, hoặc có mùi lạ.

Điểm thứ ba rất hay bị bỏ qua và đáng hỏi mỗi khi nhận thuốc nước.

Với người cao tuổi dùng thuốc nước

• Dùng cốc đong có vạch to dễ đọc.
• Đo trong ánh sáng tốt.
• Người nhà hỗ trợ nếu tay run.
• Dán bảng ghi rõ lượng cần đo.

Tóm lại

Thìa trong nhà không phải dụng cụ đo lường — hãy dùng dụng cụ đi kèm hộp thuốc, xi lanh uống, hoặc cốc đong có vạch, và xin dược sĩ nếu không có. Với trẻ nhỏ, liều phụ thuộc cân nặng nên hãy hỏi bác sĩ thay vì suy từ tuổi. Nhớ hỏi loại thuốc có cần lắc trước khi dùng không, và hạn dùng sau khi mở nắp là bao lâu.

Câu hỏi thường gặp