Bạn nhìn vào hộp thuốc và nhận ra sáng nay chưa uống. Giờ đã gần trưa.
Phản xạ của phần lớn mọi người là uống luôn, hoặc đợi tới liều sau rồi uống gấp đôi cho đủ.
Cả hai cách này đều có thể sai, tuỳ loại thuốc.
Vì sao không nên tự uống gấp đôi
Với nhiều loại thuốc, việc đưa vào cơ thể lượng gấp đôi cùng lúc không đơn giản là "bù lại phần thiếu".
Nó có thể:
- Gây tác dụng phụ mạnh hơn.
- Vượt ngưỡng an toàn với một số loại.
- Gây phản ứng nguy hiểm với những thuốc có khoảng an toàn hẹp.
Với một số nhóm thuốc, sai sót kiểu này có hậu quả nghiêm trọng. Đây là lý do câu trả lời đúng luôn phụ thuộc vào loại thuốc cụ thể.
Điều nên làm thay vào đó
Hãy hỏi — và hỏi trước khi cần:
- Hỏi ngay khi nhận đơn: "Nếu em quên một liều thì làm sao ạ?"
- Hỏi dược sĩ khi mua thuốc.
- Đọc tờ hướng dẫn đi kèm nếu có.
- Ghi câu trả lời lại ở nơi bạn giữ thuốc.
Với người dùng nhiều loại, hãy hỏi cho từng loại và ghi thành một bảng nhỏ. Bạn sẽ dùng tới nó.
Khi đã lỡ quên mà chưa biết phải làm gì
- Đừng vội uống gấp đôi.
- Gọi hoặc ghé nhà thuốc hỏi dược sĩ.
- Hoặc gọi cho bác sĩ đang theo dõi bạn.
- Nói rõ tên thuốc, hàm lượng, và bạn quên liều nào.
- Làm đúng theo hướng dẫn nhận được.
Dược sĩ ở nhà thuốc giải đáp được rất nhanh cho loại câu hỏi này, và đây là việc họ làm hằng ngày.
Khi quên nhiều ngày liền
Đây là tình huống khác và cần liên hệ bác sĩ:
- Một số thuốc cần được bắt đầu lại theo cách riêng.
- Một số cần đánh giá lại trước khi tiếp tục.
- Bác sĩ cần biết để đánh giá đúng hiệu quả điều trị.
Đừng tự uống lại như chưa có gì xảy ra, và đừng giấu việc đã ngừng nhiều ngày.
Ghi lại khi quên
Việc này có ích hơn bạn nghĩ:
- Bác sĩ biết được mức tuân thủ thật để đánh giá đúng.
- Bạn thấy được quy luật: hay quên liều nào, vào lúc nào.
- Giúp tìm ra giải pháp phù hợp.
Chỉ cần đánh dấu vào lịch hoặc ghi một dòng trên điện thoại.
Tìm ra quy luật quên
Sau vài tuần ghi chép, bạn thường thấy một mẫu hình:
- Hay quên liều trưa vì đang ở chỗ làm.
- Hay quên vào cuối tuần vì nếp sinh hoạt khác.
- Hay quên khi đi công tác hoặc về quê.
- Hay quên loại phải uống xa bữa ăn.
- Hay quên khi có việc bận đột xuất.
Biết được quy luật thì giải pháp trở nên cụ thể: để một hộp nhỏ ở chỗ làm, đặt báo thức riêng cho cuối tuần, chuẩn bị sẵn khi đi xa.
Hỏi về việc đơn giản hoá
Nếu bạn quên thường xuyên, hãy nói với bác sĩ và hỏi:
- Có loại nào uống ít lần trong ngày hơn không.
- Có dạng phối hợp gộp được nhiều loại không.
- Có thể sắp lại giờ uống cho gọn không.
- Loại nào bắt buộc đúng giờ, loại nào linh hoạt hơn.
Câu cuối rất hữu ích: một số thuốc cần đúng giờ, một số thì xê dịch được. Biết được điều đó giúp bạn bớt lo với những loại linh hoạt và tập trung vào loại quan trọng.
Về thuốc cần uống đúng giờ
Một số loại đòi hỏi khoảng cách đều giữa các liều để duy trì hiệu quả.
Với những loại này:
- Đặt báo thức riêng.
- Mang theo khi ra ngoài.
- Hỏi rõ xê dịch được bao lâu.
- Hỏi cách xử lý khi quên.
Hãy hỏi bác sĩ loại nào trong đơn của bạn thuộc nhóm này.
Khi đi xa
- Mang đủ thuốc cho cả chuyến, cộng thêm vài ngày dự phòng.
- Mang theo đơn thuốc hoặc ảnh chụp.
- Để thuốc trong hành lý xách tay khi đi máy bay.
- Đặt báo thức theo giờ địa phương nếu lệch múi giờ.
- Hỏi bác sĩ về việc điều chỉnh giờ uống nếu lệch múi giờ nhiều.
Điểm cuối đáng hỏi trước chuyến đi, đặc biệt với thuốc cần đúng giờ.
Đừng để cảm giác có lỗi thành lý do bỏ hẳn
Có một mẫu hành vi thường gặp: quên vài ngày, cảm thấy có lỗi, rồi bỏ luôn vì nghĩ đã hỏng hết rồi.
Điều này không đúng. Quên một vài liều không xoá bỏ lợi ích của những ngày đã uống đều.
Hãy quay lại nếp bình thường, và nói với bác sĩ ở lần khám tới.
Với người chăm sóc
Nếu bạn quản lý thuốc cho người thân:
- Hỏi dược sĩ cách xử lý khi quên cho từng loại, ghi lại.
- Dán bảng đó ở nơi để thuốc.
- Dùng hộp chia thuốc để thấy ngay đã uống chưa.
- Đừng tự quyết uống bù.
- Ghi lại những lần quên để báo bác sĩ.
Tóm lại
Khi quên liều, điều đầu tiên không nên làm là tự uống gấp đôi — với một số thuốc điều này nguy hiểm. Hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ, và tốt nhất là hỏi trước ngay khi nhận đơn rồi ghi câu trả lời lại. Nếu quên nhiều ngày liền, hãy liên hệ bác sĩ thay vì tự uống lại. Và đừng để một vài lần quên thành lý do bỏ hẳn điều trị.
Câu hỏi thường gặp
Quên uống thuốc thì có nên uống bù gấp đôi không?
Thường là không nên và có thể nguy hiểm. Hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ cách xử lý cho từng loại thuốc bạn dùng.
Nên hỏi ai khi lỡ quên?
Dược sĩ ở nhà thuốc giải đáp được nhanh, hoặc gọi cho bác sĩ đang theo dõi bạn.
Có nên hỏi trước khi chưa quên không?
Rất nên. Hãy hỏi ngay khi nhận đơn: nếu em quên một liều thì làm sao ạ.
Quên nhiều ngày liền thì sao?
Hãy liên hệ bác sĩ thay vì tự uống lại. Một số thuốc cần được bắt đầu lại theo cách riêng.