Khi có nhiều người trong nhà cùng uống thuốc

Trong một gia đình có ông bà, cha mẹ cùng dùng thuốc, số lượng hộp thuốc trong nhà có thể lên tới hàng chục.

Và nhầm lẫn giữa chúng là tai nạn có thật, xảy ra thường xuyên hơn người ta nghĩ.

Những tình huống nhầm hay gặp

• Hai người cùng uống thuốc vào buổi sáng, cầm nhầm hộp.
• Thuốc trông giống nhau, để cạnh nhau.
• Người này lấy giúp người kia rồi đưa nhầm.
• Cho người nhà uống thuốc của mình vì "cùng bệnh".
• Trẻ nhỏ với tới và ăn phải.
• Người cao tuổi lú lẫn uống nhầm.

Hậu quả tuỳ loại thuốc, từ không sao tới rất nghiêm trọng.

Nguyên tắc một: để riêng hoàn toàn

• Mỗi người một hộp lớn hoặc một ngăn riêng.
• Đặt ở vị trí khác nhau, không cạnh nhau.
• Dùng màu sắc khác nhau để phân biệt.
• Không bao giờ để chung một chỗ.

Cách phân biệt bằng màu rất hiệu quả với người cao tuổi và trong lúc vội.

Nguyên tắc hai: ghi nhãn rõ

• Viết tên người dùng bằng chữ to lên hộp.
• Giữ nguyên nhãn gốc trên hộp thuốc.
• Không đổ thuốc từ hộp này sang hộp khác.
• Không dùng lại hộp cũ cho thuốc mới.

Điểm áp chót là nguồn nhầm lẫn rất phổ biến: đổ thuốc vào lọ khác rồi vài tháng sau không ai nhớ đó là gì.

Nguyên tắc ba: không dùng chung

Đây là quy tắc tuyệt đối:

• Không cho người nhà uống thuốc của mình.
• Không dùng đơn của người khác dù cùng triệu chứng.
• Không dùng thuốc còn thừa của người khác.

Lý do: thuốc được kê dựa trên chẩn đoán cụ thể, các bệnh nền, các thuốc khác đang dùng, chức năng gan thận, và nhiều yếu tố khác của chính người đó.

Cùng một triệu chứng có thể do nguyên nhân khác nhau. Và một thuốc an toàn với người này có thể nguy hiểm với người kia.

Đặc biệt nguy hiểm: kháng sinh dùng chung

Đây là thói quen rất phổ biến ở Việt Nam và cần bỏ:

• Loại kháng sinh phù hợp phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh.
• Dùng sai loại không hiệu quả mà vẫn gây tác dụng phụ.
• Góp phần vào tình trạng kháng thuốc.
• Có thể làm che lấp triệu chứng khiến chẩn đoán muộn.

Nếu người nhà có triệu chứng, hãy đưa đi khám thay vì cho uống thuốc còn thừa.

An toàn với trẻ nhỏ

Đây là phần quan trọng nhất về mặt an toàn trong nhà:

• Để tất cả thuốc ngoài tầm với và tầm nhìn của trẻ.
• Tốt nhất là tủ có khoá hoặc vị trí cao.
• Không để thuốc trên bàn ăn, tủ đầu giường thấp, hoặc túi xách để dưới đất.
• Không gọi thuốc là kẹo.
• Không uống thuốc trước mặt trẻ nhỏ nếu tránh được — trẻ hay bắt chước.
• Nhắc ông bà về việc này, vì thuốc của người cao tuổi hay để ở nơi dễ lấy.

Điểm cuối rất quan trọng: nhiều ca ngộ độc ở trẻ nhỏ liên quan tới thuốc của ông bà để ở nơi tiện lấy.

Nếu trẻ lỡ uống nhầm

1. Đưa đi cấp cứu ngay, đừng chờ xem có triệu chứng không.
2. Mang theo vỏ hộp hoặc vỉ thuốc.
3. Nói rõ trẻ có thể đã uống bao nhiêu và vào lúc nào.
4. Không tự gây nôn nếu chưa được hướng dẫn.

Điểm cuối quan trọng: với một số chất, việc gây nôn làm tình hình xấu hơn.

Với người cao tuổi có vấn đề trí nhớ

• Người nhà quản lý thuốc, không để tự lấy.
• Dùng hộp chia thuốc đã sắp sẵn.
• Cất phần thuốc còn lại ở nơi riêng.
• Kiểm tra định kỳ xem có uống đúng không.
• Chú ý dấu hiệu uống nhầm hoặc uống nhiều lần.

Nếu có dấu hiệu lú lẫn mới xuất hiện, hãy báo bác sĩ — đôi khi chính thuốc là nguyên nhân.

Một danh sách chung cho cả nhà

Hãy lập một bảng ghi rõ từng người đang dùng gì:

• Tên người.
• Tên thuốc, hàm lượng.
• Uống lúc nào.
• Bác sĩ nào kê.
• Dị ứng đã biết.

Dán ở nơi cả nhà thấy. Bảng này cực kỳ hữu ích trong tình huống cấp cứu.

Rà soát định kỳ

Vài tháng một lần, hãy dọn lại tủ thuốc:

• Bỏ thuốc hết hạn.
• Bỏ thuốc không còn nhãn.
• Bỏ thuốc của đợt điều trị đã kết thúc.
• Kiểm tra thuốc có bị đổi màu, vón, chảy nước không.

Hãy hỏi dược sĩ về cách xử lý thuốc bỏ đi — không nên vứt bừa vào thùng rác nơi trẻ có thể với tới.

Khi có khách hoặc người giúp việc

• Cất thuốc gọn khi có trẻ nhỏ tới chơi.
• Hướng dẫn rõ cho người giúp việc nếu họ hỗ trợ cho uống thuốc.
• Để lại bảng hướng dẫn bằng văn bản.

Tóm lại

Khi nhiều người trong nhà cùng dùng thuốc, hãy để riêng hoàn toàn từng người, ghi nhãn tên bằng chữ to, và không bao giờ đổ thuốc sang lọ khác. Quy tắc tuyệt đối là không dùng chung thuốc, kể cả khi cùng triệu chứng — đặc biệt với kháng sinh. Và với trẻ nhỏ: để mọi thứ ngoài tầm với, không gọi thuốc là kẹo, và nếu trẻ lỡ uống nhầm thì đưa đi cấp cứu ngay kèm vỏ hộp.

Câu hỏi thường gặp